| Aile Hekimliği |
Geri |
|
Aile Hekimliğinin Tarihçesi Dünyada ve Avrupa'da Aile Hekimliğinin Gelişimi:
Geçen yüzyılımızın özelikle ikinci yarısında başta İngiltere,Almanya gibi batı Avrupa ülkeleri ile Amerika Birleşik Devletleri,Kanada ve Japonya gibi gelişmiş ülkelerde ve hatta
gelişmekte olan ülkelerde birinci basamak sağlık hizmetlerinde bu hekim tipi görevli kılınmaktadır.Dünya Sağlık Teşkilatı (WHO) ve UNICEF vb.kuruluşlar uzun vadeli planlarında
Aile Hekimini görevlendirmektedir.Anılan ülkelerde son 10 yılda Aile Hekimliği ciddi mücadeleler ve aşamalardan geçmiş ve bugün bilimsel bir tıp disiplini olarak kendini kabul ettirmiştir.
Dr.Francis Peabody uzmanlıktan; kapsamlı, kişiye yönelik hizmet veren Genel Pratisyenliğe hızlı bir dönüş olması gerektiğini 1920'li yıllarda söylemiştir. Bu görüşe toplum ve tıp çevreleri hazır olmadığından 1950'lere kadar uzmanlığa giriş eğilimi giderek arttı. Kapsamlı ve kişisel hizmet verebilecek aile hekimliğinin gelişmesi ve yaygınlaşması 1950'lerde başlamıştır. İngiltere'de genel pratisyenliği geliştirmek, standartlarını yükseltmek ve genel pratisyenlerin sesi olmak amacıyla 1952 yılında College of General Practitioners (Genel Pratisyenler Koleji'in) kurulması önemli adımlardandır. Aile Hekimliği / Genel Aile Pratisyenlik adlarıyla anılan, mezuniyet sonrası ortalama 3 yıllık eğitimi gerektiren birinci basamak uzmanlığı bu şekilde gelişti. Bugün ise dünyanın birçok ülkesinde farklı finansman modelleriyle birlikte uygulanmaktadır. Avrupa'da Aile Hekimliği / Genel Pratisyenlik kavramları, 1967'de UEMO (Avrupa Genel Pratisyenler Birliği'nin) kurulmasıyla birlikte ivme kazandı.
Türkiye'de Aile Hekimliğinin Gelişimi:1978 Alma Ata Konferansında ilan edilen "2000 Yılında Herkese Sağlık" hedefi doğrultusunda Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve Dünya Aile Hekimleri Birliği (WONCA), Kanada Ontario'da "Tıp Pratiğini ve Eğitimini İnsanların Gereksinimlerini Daha İyi Karşılar Hale Getirmek:Aile Hekiminin Katkısı" isimli ortak bir konferans düzenlemişlerdir. Yayınlanan konferans dökümanı daha sonra Dünya Sağlık Kongresi ve WONCA Dünya Kongresi tarafından da ayrı ayrı kabul edilmiştir. WHO ve WONCA temsilcilerinin ortak imzaları ile yayınlanan giriş bölümünde: "Kapsamlı, sürekli, koordine edilen ve kişiye özel bir sağlık hizmeti verilmesinin sağlanmasında özellikle Aile Hekimleri çok önemli bir konuma sahiptir. Birinci basamak sağlık hizmetinin diğer çalışanları yanında onların rolü, sağlık alanında kaynakların optimal biçimde değerlendirilebilmesi için çok önemli görülmektedir. Bireysel ve toplumsal sağlık hizmetlerinin koordinasyonunu geliştirmeleri durumunda, geleceğin sağlık sistemleri içinde rolleri daha da belirgin olacaktır" sözlerine yer verilmekte, özet bölümünde ise şu ifade yer almaktadır: "İnsanların ihtiyaçlarını karşılamak için, sağlık hizmet sisteminde, tıp mesleğinde, tıp fakültelerinde ve diğer eğitim kuruluşlarında köklü değişiklikler yapılmalıdır. Genel Pratisyen ya da Aile Hekimi sağlık hizmet sistemlerinde kaliteye, maliyet etkinliğine ve adilliğe ulaşılmasında merkezi role sahip olmalıdır. Bu sorumluluğu yerine getirebilmek için Aile Hekimi, hasta bakımında yetkin olmalı, bireysel ve toplumsal sağlık hizmetini bir bütün halinde ele almalıdır. Bu amaç doğrultusunda Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve Dünya Aile Hekimleri Örgütü (WONCA) tarihi bir işbirliği gerçekleştirmektedir."(WHO-WONCA 1994 Konferansı, Aile Hekiminin Katkısı, Kanada, Giriş ve sayfa 3). Aynı dökümanda, "Toplumun Gereksinimlerini Gözeten Bir Sağlık Hizmeti ve Tıp Eğitim Sistemi Oluşturmak İçin Öneriler" bölümünde:Aile hekimliği bir uzmalık dalı olarak tanınmalı ve çalışmalı,Aile hekimliği uzmanlık disiplini her tıp fakültesinde öğretilmeli ve aile hekimi/dal uzmanı dengesi kurulmalı,her ülkede Aile hekimliği mezuniyet sonrası uzmanlık eğitimi verilmelidir şeklinde ana maddeler yer almıştır.
Çeşitli Avrupa ülkeleri ile dünyanın diğer ülkelerinde minimum 3 yıl olmak üzere uzmanlık eğitim süreleri değişmektedir.
Aile Hekimliği kavramı ülkemizde seksenli yıllarda gündeme gelmiştir ve 1983 yılında Aile Hekimliği Tababet Uzmanlık Tüzüğünde yer almıştır. 1984 yılında ilk kez Aile Hekimliği Anabilim Dalı olarak Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesinde kurulmuştur. 1985 yılından itibaren Ankara, İstanbul ve İzmir'de eğitim veren devlet hastanelerinde aile hekimliği uzmanları yetiştirilmeye başlanmıştır. 1990 yılında Türkiye Aile Hekimleri Uzmanlık Derneği (TAHUD) Ankara'da kuruldu. Bunu takiben açılan İstanbul, Ankara, İzmir ve Bursa Şubeleri ile Aile Hekimliğinin gelişimi hızlandı. Daha sonra 16 Temmuz 1993'de Yüksek Öğretim Kurumu'nun (YÖK) 12547 sayılı kararı ile tıp fakültelerinde Aile Hekimliği Ana Bilim Dalları'nın kurulması uygun görüldü. 17 Eylül 1993' de Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi bünyesinde 10 araştırma görevlisi kadrosu ile Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı açıldı. Aile Hekimliği kavramı 1991 yılında 6. Beş Yıllık Kalkınma Planında I. Dilim Tedbirler bölümünde "Tıp eğitimi müfredat programlarının ülke şartlarına uygunluğunun sağlanması ve hekim istihdam politikalarında pratisyen hekimliği teşvik edici düzenlemelerin yapılmasını öngören bir çalışma başlatılacaktır. Aile Hekimliği müessesesi kurulacaktır." şeklinde yer almıştır.
Sağlık Bakanlığı Sağlık Projesi Genel Koordinatörlüğü, çeşitli alanlardan toplam 200'den fazla tıp mensubunun katılımı ile gerçekleştirdiği üç toplantı sonucunda Nisan 1995'te "Aile Hekimliği Uzmanlık Müfredatı"nı yayınlamıştır. Ayrıca Royal College of General Practitioners-İngiltere ile birlikte 1992 yılında Ankara'da ve 1994 yılında İzmir'de iki Aile Hekimliği Eğitici Eğitimi Kursu düzenlemiş ve katılımcılar sertifikalandırmıştır. 1994 yılında Ankara'da Sağlık Bakanlığı tarafından Aile Hekimliği'nde pilot bölgeler açılmış daha sonra 1996 yılında da Bursa ve İzmir'de pilot bölgeler başlamıştır. Ülkemizde halen Aile Hekimliği Uzmanlık eğitimi 30 üniversite tıp fakültesi hastanesi aile hekimliği anabilim dalında (Aydın Adnan Menderes, Antalya Akdeniz, Ankara, Manisa Celal Bayar, Sivas Cumhuriyet, Adana Çukurova, Diyarbakır Dicle, İzmir Dokuzeylül, Kayseri Erciyes, Ankara Fatih, Elazığ Fırat, Ankara Gazi, Ankara GATA, İstanbul Cerrahpaşa, İstanbul, Trabzon Karadeniz Teknik, Zonguldak Karaelmas, Kırıkkale, Kocaeli, İstanbul Marmara, Samsun Ondokuzmayıs, Eskişehir Osmangazi, Denizli Pamukkale, Konya Selçuk, Isparta Süleyman Demirel, Kahramanmaraş Sütçü İmam, Edirne Trakya, Bursa Uludağ, İstanbul Yeditepe, Van Yüzüncüyıl) ve 11 devlet hastanesinde (Adana Numune, Ankara Dr. Muhittin Ülker Acil Yardım ve Travmatoloji, Ankara, Ankara Numune, İstanbul Beyoğlu Taksim, İstanbul Beyoğlu Devlet, İstanbul Haseki, İstanbul Haydarpaşa Numune, İstanbul Kartal, İstanbul Şişli Etfal, İzmir Atatürk Eğitim Hastaneleri) verilmektedir. Kasım 2002 tarihinde Sağlık Bakanlığı'mızın "Sağlıkta Dönüşüm Projesi" kapsamı içinde yer alan;koruyucu sağlık hizmetleri,Aile Hekimliği,genel sağlık sigortası,sağlık bilgi sistemi,tanı ve tedavi kurumları ile teşkilat yapısının yenilenmesi şeklindeki genel politikaları ile birinci basamak sağlık hizmetlerine çağdaş anlayışla yaklaşım gündeme gelmiştir.Bu amaçla ülkemizde Aile Hekimliği adına başlatılan çalışmalar yoğunluk kazanmış ve halen tüm yurtta uygulamaya geçilebilmesi için alt yapı çalışmaları hızlı ve yoğun bir şekilde sürmektedir.
|
| Geri Ana Sayfa |