Osteoporozdan Korunmak İçin, Sağlıklı Süt İçin

Süt, yaşamın her döneminde vücudun sağlıklı gelişimi için ihtiyacı olan besin öğelerini en ideal miktarda içeren önemli bir besindir. Ancak, ülkemizde süt içme alışkanlığı yaygın değildir. Kişi başına yıllık içme sütü tüketimi ülkemizde sadece 23 litredir. Oysa bu miktar birçok Avrupa ülkesinde 100 litrenin üzerindedir. Süt tüketimi konusunda yapılan en büyük yanlış sokak sütü tüketimidir. Açık sütün tüketilmesi, mikrobiyolojik açıdan ve sütün besin değeri açısından uygun değildir. Süt, mikroorganizmaların yaşaması ve gelişip çoğalması için çok uygun ortam oluşturmaktadır. Gerekli tedbirler alınmadığında, besin değeri açısından çok zengin ve yararlı olan süt, sağlığa zararlı mikroorganizmaları taşıyarak pek çok enfeksiyon hastalığına yol açar, hatta ölümcül olabilir. Ancak, ülkemizde tüketilen sütün büyük bir bölümü her türlü denetimden uzak, her türlü mikrobun bulaşmasına açık bir şekilde hayvandan sağılıp, steril olmayan kaplar içerisinde mikropların hızlıca üremelerine neden olan sıcaklıklarda açık bir şekilde sokakta satılmaktadır.

Türkiye'de süt tüketiminin düşük olmasıyla birlikte, tüketilen sütün %50'si sokakta satılan hijyenik olmayan süttür.

Bunlara ek olarak;

• Ülkemizde tüketilen en önemli protein kaynağı süt ve süt ürünleridir.
• Yüksek kalsiyum içermektedir ve kalsiyumun vücutta kullanılması açısından en ideal besindir.
• Kemik mineral yoğunluğunun artışında önemli rol oynayan magnezyum ve fosfor dengesine sahiptir.
• Yapısında bulunan yağ asitleriyle çocuğun beyin gelişimi için gereklidir.

Sütte bulunan sağlımıza zararlı bu mikropları yok etmek için süte mutlaka uygun şekilde ısı işlemi uygulamak gerekir. Bu ısı işlemi 3 şekilde yapılabilir:

1. Kaynatma: sütü 90-95 C 10-15 dakika kaynatmak, mikropların tamamını öldürmeyebilir. Kaynatmakla sütün içindeki besin öğelerinde, özellikle vitaminlerde % 60-100'e varan oranlarda azalma meydana gelir. Süt, kaynatılınca özelliği olmayan beyaz bir sıvı haline gelir.
2. Pastörizasyon: sütün 72-80 C 14-16 sn süreyle ısıya tabi tutulmasıdır. Bu işlemde canlı bakteriler %90 oranında yok olur. Pastörize sütün dayanma süresi en fazla 3 gündür. Fabrikada üretiminden tüketiciye ulaşana ve tüketilene kadar mutlaka buzdolabı koşullarında muhafaza edilmelidir.
3. UHT (Uzun Ömürlü Süt) : sütü, içindeki zararlı maddelerden arındırmak için 2-6 sn. süreyle 135-150 C ısıya tabi tutma ve ardından hızla 20 C'ye soğutma işlemidir. UHT sütün dayanma süresi 4 aydır. Paketi açılmadığı sürece 4 ay boyunca soğuk muhafaza gerekmeksizin taze kalır, paket açıldıktan sonra ise buzdolabında saklanmalıdır.

Sütü diğer besin diğer besin gruplarından ayıran 2 önemli özelliği bulunmaktadır. Bunlardan birincisi; organizmanın büyüme ve gelişimi için gerekli olan besin öğelerinin tamamına yakınını içermesidir. Süt; C vitamini ve demir dışında makro ve mikro besin öğeleri için iyi bir kaynaktır. İkinci özelliği ise; içerdiği besin öğeleri açısından insan vücudunda kolayca sindirilebilir ve rahatça kullanılabilir olmasıdır.

Osteoporoz, ya da daha çok bilinen adıyla "kemik erimesi", kalsiyum kaybının artması sonucunda kemiklerin kolayca kırılabilir hale gelmesidir. Osteoporoz sıklığı yaşla artış göstermekle birlikte, kadınlarda görülme sıklığı erkeklere oranla daha fazladır. En fazla çocuk ve yaşlılarda olmak üzere, her yaşta önemlidir. Her 30 saniyede bir kişi osteoporoz sonucu kalçasını kırmaktadır. Kırıkların ülke ekonomilerine yükleri oldukça fazladır.

Yeterli kalsiyum alınmasını sağlayan sağlıklı bir beslenme tarzı ve düzenli fiziksel aktivite osteoporoz oluşma riskini düşürmektedir. Kalsiyum alımı, kemik kaybını etkileyen ve osteoporoz riski yaratan birçok çevresel veya yaşam tarzı faktörlerinden biridir. Kalsiyum ve D vitamini, osteoporoz önlem ve tedavisinin ayrılmaz parçasıdır. Kalsiyumu ilaç olarak alınmaktansa, günlük beslenmedeki kalsiyum kaynaklarını artırmak tercih edilmelidir. En iyi kalsiyum kaynağı "SÜT" tür, dolayısıyla osteoporozu önlemek için çocukluktan itibaren düzenli olarak süt içilmelidir. Tüketilen sütün ısıl işlem geçirmiş olması önem taşımaktadır. Sütü kaynatmak besin değerini düşürmektedir. Pastörize veya UHT tekniği ile işlenmiş süt tercih edilmelidir.

GÜNLÜK OLARAK TÜKETİLMESİ ÖNERİLEN SÜT MİKTARLARI

YAŞ GRUPLARI	MİKTAR
Çocuklar	3-4 Su Bardağı
Ergenler	3-4 Su Bardağı
Yetişkinler	2 Su Bardağı
Gebe / Emzikli Kadınlar	3-4 Su Bardağı
Menopoz Sonrası Kadınlar	3-4 Su Bardağı

Sağlıklı büyümek, sağlıklı gelişmek ve sağlıklı yaşlanmak için düzenli olarak "besin değeri korunmuş, mikrobiyolojik açıdan temiz süt" tüketilmesine dikkat edilmelidir.

Yaşamın her döneminde; osteoporozdan korunmak için, sağlık için, sağlıklı süt için!