Ağız ve Diş Sağlığının Korunması

Hazırlayan: Dt.Nagihan BEDİR, Bursa Sağlık Müdürlüğü Ağız ve Diş Sağlığı Şube Müdürü

Ağız ve diş sağlığını korumak, diş çürükleri ve dişeti hastalıklarından korunmak, küçük yaşlarda edinilen diş fırçalama alışkanlığı ile mümkündür. Sağlıklı ve güzel görünen dişlere sahip olmak için gerekli yöntemler uygulandığında dişlerimiz bir ömür boyu bizlere hizmet edecektir.

Doğru diş fırçası seçimi ilk basamaktır; diş fırçasının baş kısmı ağzın her tarafına ulaşabilecek ebatta, orta sertlikte ve kıl uçları yuvarlatılmış olmalıdır. Yumuşak kıllı fırçalar besin artıklarını yeteri kadar uzaklaştıramaz, sert kıllara sahip diş fırçaları ise dişlerin mine kısmında aşınmalara ve dişetlerinin tahriş olmasına sebep olur. Diş fırçası en fazla 6 ay kullanımdan sonra yenilenmelidir. Diş fırçasının kalitesi kullanım süresiyle doğru orantılıdır, kalitesiz diş fırçası daha kısa sürede bozulacaktır. Kıl uçları bozulmuş, dağılmış diş fırçası ile dişleri fırçalamanın dişlere ve dişetlerine zarar vereceği unutulmamalıdır.

Diş fırçamızı orta sertlikte, uygun boyutta seçtikten sonra sıra diş macunu seçimine geldi. Diş fırçalamadaki amaç mekanik olarak besin artıklarını ağız ortamından uzaklaştırmaktır. Diş macununun etkisi ise bakteri plağınının uzaklaştırılmasını kolaylaştırması, içinde fluorid bulunan macunların dişlerin çürüğe karşı direncini arttırması ve ağza ferahlık hissi vermesidir. Ağız yapısı diştaşı oluşumuna yatkın olan kişiler tartar önleyici, çürük oluşumuna yatkın olan kişiler ise fluorid içeren diş macunları tercih etmelidirler. Her kullanımda farklı macun seçilerek, herbirinin içinde bulunan farklı maddelerden dişlerin yararlanması sağlanabilinir.

Doğru fırça ve macun seçiminden sonra sıra 3. aşamaya yani diş fırçalamaya geldi. Diş fırçası ıslatılmamalıdır, kuru diş fırçası üzerine nohut büyüklüğünde diş macunu koyulmalıdır. Ne kadar fazla macun koyulursa dişlerin o kadar iyi temizleneceği düşüncesi yanlış bir düşüncedir. Şerit halinde, fazla macun koyularak yapılan diş fırçalama işleminde birey, ağzını hemen çalkalama gereği hissedecek ve fırçalamadaki asıl amaç olan besinlerin mekanik olarak dişlerden uzaklaştırılması işlemi gerçekleşemeyecektir.

Kuru olan diş fırçamızın üzerine nohut büyüklüğünde diş macunu koyduk ve 4. aşamaya geldik.

Doğru diş fırçalama yöntemi nedir? Diş fırçası 45 derece eğimle diş ve dişetlerinin üzerine konur, dişetinden dişlere doğru küçük dairesel hareketlerle fırçalama işlemine başlanır. Alt ve üst dişler ayrı ayrı fırçalanmalıdır. Üst çenede üstten aşağıya, alt çenede aşağıdan yukarı süpürge hareketi yapılarak dişetlerine masaj yapılır. Dişlerin yanağa, dudağa dil ve damağa bakan yüzeyleri aynı şekilde fırçalanır. Çiğneyici yüzeyler ileri geri hareketlerle fırçalandıktan sonra, dil yüzeyinin fırçalanması ile işlem bitirilir. Dikkat edilmesi gereken dişin ağzımızda görünen tüm yüzeylerinin temizlenmesidir; ön yüzeyler fırçalanır arka grup çiğneyici yüzeyler ihmal edilirse, azı dişlerinin üzerinde fissür denen girinti ve çıkıntılara besinler yapışır ve çürük oluşması kaçınılmazdır. Diş fırçalarken dikkat edilmesi gereken diğer bir nokta da normal düzeyde kuvvet uygulamaktır. Diş fırçalarken fazla kuvvet uygulamak dişlerin iyi temizleneceği anlamına gelmez bilakis dişlerde geri dönüşü olmayan madde kayıplarına ve dişeti çekilmelerine neden olur. Dişler günde en az 2 defa (ideal olan her yemek sonrası günde 3 defa) olmak üzere 2-3 dakika süreyle fırçalanmalıdır.

Ağız ve diş sağlığını korumak için yapılması gereken 5. aşama ise dişipi kullanımıdır. Diş ipi kullanımı ara yüzeylerde oluşabilecek çürükleri önlemek için yapılması gereken önemli bir uygulamadır. Diş fırçalama ile dişlerin arasındaki besin artıkları tam olarak uzaklaştırılamaz. Her gece diş fırçalama sonrası diş ipi kullanımı arayüz çürüklerinden korunmak için uygulanan en etkin yoldur. Diş ipi nasıl kullanılır? Yeterli miktarda alınan diş ipi orta parmaklara dolanır; üst çenede başparmaklar yardımıyla, alt çenede işaret parmakları yardımıyla her dişin arasına dişetini zedelemeyecek şekilde girilerek ara yüzeyler temizlenir.

Ağız ve diş sağlığımızı korumak için kullandığımız ana araçlarımız diş fırçası, diş macunu ve diş ipidir. Bunun yanısıra kullanılabilen başka araçlar da mevcuttur. Bunlar elektrikli diş fırçaları, arayüz fırçaları, fluoridli ağız gargaraları ve kürdandır.

Elektrikli diş fırçalarının dişleri daha iyi temizlediğine dair bilimsel bir veri yoktur. Elektrikli veya manuel olsun, önemli olan doğru diş fırçalamaktır. Elektrikli diş fırçalarının avantajı; çocuklarda diş fırçalamayı eğlenceli hale getirerek alışkanlık kazanmalarına yardımcı olmayı sağlamasıdır. Engelli ve yaşlılarda ise elektrikli fırçalar daha kolay kullanıldığı için tercih edilebilir.

Arayüz fırçaları: Periodontal hastalık sonucu dişlerinin arası açılmış, kuron köprü protezi kullanan ve ortodontik tedavi gören kişilerin kullanabilmesi için geliştirilmiş küçük çaplı fırçalardır.

Fluoridli ağız gargaraları: flour dişleri çürüğe karşı korur ve dişin yapısını güçlendirir. Diş çürüğü açısından risk faktörü taşıyan bireylerin fluoridli ağız gargaraları kullanması yarar sağlayacaktır.

Kürdan: Diş fırçalama ile dişler arasından çıkarılamayan yemek artıkları ucu düzlenmiş kürdan ile, dişetlerini zedelemeyecek şekilde ağız ortamından uzaklaştırılabilir.

Düzenli olarak dişlerini fırçalayan, diş ipi kullanan bireyler sağlıklı ağız ve diş yapısına sahip olurlar. Ancak gerekli özen gösterildiği halde, birtakım ağız ve diş sağlığı problemleriyle karşılaşılması olasıdır. 6 ayda bir rutin diş hekimi muayenesi olunarak oluşan problemin erken teşhis ve tedavisi ile sağlıklı dişlere, güzel gülüşlere sahip olunabileceği asla unutulmamalıdır...

(Başa Dön)   Ana Sayfa