KKM; kanser olgularına ait verileri aktif yöntemle toplamaktadır. Referans tarihi 1 Ocak 2000 olup, bu tarihten itibaren tanı almış olan primer yerleşimli kanser olguları kayıt edilmektedir.

Rapor edilmesi gereken olgular:

• Bütün malign primer tümör olguları,
• Bütün in sutu olgular,
• Beynin ve Meninkslerin Malign, Benign ve Borderline tümörleri…

Veri derleme ve değerlendirme süreci bir kaç aşamada gerçekleşir:

1. İlk aşamada, çeşitli kaynaklardan derlenen veriler merkez büroya ulaşır.

   KKM'nin belli başlı veri toplama yöntemleri ve veri kaynakları şunlardır:

   1. Hastanelerde bulunan kanser kayıt birimleri, kendi hastanelerindeki olgular hakkında doldurdukları bilgi formlarını merkez büroya iletirler.
   2. Diğer hastanelere yapılan aralıklı ziyaretler ile oralarda görülen olgular hakkında bilgi toplanır.
   3. Bursa ilindeki ölümler için doldurulan ve Bursa İl Sağlık Müdürlüğüne gönderilen resmi ölüm formlarından ölüm nedeni kanser olanlar değerlendirilir.
   4. Aralıklı olarak özel patoloji laboratuvarlarından veri toplanır.

2. İkinci aşamada, birimlerden merkeze gelen bütün veriler ICD-O temelinde kodlandıktan sonra, kalite ve tutarlılık kontrolleri yapılmakta, duplikasyonlar ayıklanmaktadır. Derlenen bilgi formlarının her birinin "iç kontrolü" yapılır. Yani örneğin; özet bilgilerle primer yerleşim yerinin, cinsiyet ile tanının, yaş/tanı tarihlerinin tutarlılıkları kontrol edilir. Eğer form üzerinde düzeltmeler yapılmayacak tutarsızlıklar içeriyorsa bilgi formu, düzeltilmek üzere geldiği birime geri gönderilir. Bazen isim-cinsiyet gibi kimi başlıklarda da uyumsuzluklar doğabilir. Bu durumlarda da birimlerde verileri denetlemesi istenebilir.

3. Üçüncü aşamada veriler bilgisayardaki veri tabanına eklenir. Bu amaçla IARC (Uluslar arası Kanser Araştırmaları Kurumu) tarafından geliştirilen CanReg programı kullanılmaktadır. Bilgisayara veri girişinin başladığı ilk yıllarda CanReg-3, 2004 yılından itibaren de CanReg-4 kullanıma girmiş ve KKM'nin verilerinin tümü bu yeni versiyona göre yeniden düzenlenmiştir.

4. Dördüncü aşama, her kanser kayıt merkezi için büyük emek alan, yani "formlar arası kontrol" ya da "duplikasyon kontrolu"dür. Bu aşamada, aynı kaynaktan ya da farklı kaynaklardan gelen bilgi formları arasında aynı olguya (kansere) ya da aynı hastaya ait birden fazla form olup olmadığı kontrol edilir. Bazı durumlarda farklı kaynaklardan gelen iki ya da daha fazla sayıdaki formun aynı olguya ait olduğuna karar vermek kolay olur. Ama sıklıkla bu karar kolay verilmez. Birimlerden hasta dosyalarına dönerek daha ayrıntılı bilgi toplamaları istenebilir. CanReg-4 programının kullanım kolaylığı ve en önemli yeniliği, duplikasyon kontrolunü hızlandıran bir puanlama sistemi getirilmiş olmasıdır. Bir formdaki bilgi girildiği anda daha önce yüklenmiş formlarla karşılaştırılmakta ve ortak başlıklar puanlanmaktadır. Böylece duplikasyon kontrolü gereken formlar kolayca saptanabilmektedir.

5. Beşinci aşama, veri tabanında derlenen verilerin tablolar halinde sunulması, yayınlanması ve gerekli kuruluşlara ulaştırılmasıdır. KKM, verilerinin tümünü Sağlık Bakanlığı Kanser Savaş Dairesine de iletmektedir. Bu aşamada elde edilen olgu dağılımları ile ancak görece frekanslar elde edilebilir.

6. Altıncı aşamada ise önce veriler işlenerek cinsiyete, yaş gruplarına göre insidans hızları gibi değerler elde edilir; sonra bu hızlar yaşa göre standardize edilir. Daha sonra bu veriler başka merkezlerin ve başka ülkelerin verileri ile karşılaştırılır. Böylece Bursa'nın kanser hızlarının kendine özgü yönleri belirlenir; bu bilgiler kanser kontrol projelerinde kullanıma sunulabilir.

	- Bursa Sağlık Müdürlüğü
bursakkm@bsm.gov.tr