MENU

LİNKLER

KAYNAKLAR
İçişleri Bakanlığı Sivil Savunma Genel Müdürlüğü
CDC (Centers for Desease Control and Prevention)
WHO (World Health Organization) FactSheets
Journal of American Medical Assosiation (JAMA)

 

Kimyasal Savaş ve Korunma

  
KİMYASAL SAVAŞ

Tanımı     (Başa Dön)

Kimyasal Savaş; kimyasal özelliği sayesinde öldürücü, yaralayıcı ve tahriş edici etkiler gösteren, sis ve yangın meydana getiren, bitki ve metallere etkili olan katı, sıvı, gaz veya aerosol halindeki maddeler ile yapılan savaştır.

Kimyasal Savaşın Tarihçesi     (Başa Dön)

Kimyasal savaşın tarihi çok eskidir. Kimyasal savaş maddelerinin kullanılmaları hakkında eski Yunan, İran, Roma, İngiliz ve Amerikan tarihlerinde birçok örneklere rastlamak mümkündür.

M.S. 428' de Peleponez muharebelerinde "PLATEA" şehrinin kuşatılmasında kükürt, zift ve odunun yanmasından çıkan zehirli gazlar kullanılmıştır.

M.S. 1453 senesinde bir Rum tarafından bulunan ve "RUM ATEŞİ" adı verilen kükürt, zift, tuz, gazyağı ve zeytinyağı karışımının İstanbul'u kuşatan Fatih Sultan Mehmet ordularına karşı kullanıldığı bilinmektedir.

Kuzey Amerika'da Kızılderililerin balıkyağı ile doyurulmuş zehirli sarmaşığı yakarak zehirli gaz elde ettikleri söylenmektedir.

Gizleyici sis elde etmek amacıyla katranla karıştırılmış ıslak saman kullanılmıştır.

Kimyasal savaş maddelerinin, bilinçli olarak yapılması ve kullanılması 19. yüzyılın başlarında, kimya sanayiinde gelişme ile olmuştur. İlk defa bilimsel kimyasal savaş maddesi 1854 yılında Kırım Muharebesi sırasında İngilizler tarafından hazırlanmış fakat kullanılmamıştır.

Kimyasal savaş maddelerinin geliştirilmesi ve başarı ile kullanılması I. Dünya Savaşı sırasında olmuştur. 1915 Ağustos'unda "YPRES" de Almanların zehirli gazları kullanılmasıyla modern savaş tekniğinde yepyeni bir çığır açılmıştır. Bu savaşta boğucu, yakıcı, kusturucu gazlar kullanılmıştır.

1925 yılında CENEVRE PROTOKOLÜ ile kimyasal gazların kullanımı yasaklanmıştır. Fakat üretim ve stoklama protokolü birçok ülkece imzalanmamıştır.

Bu protokolün imzalanmasından 11 yıl sonra 1936'da İtalyanların Habeşistan'da zehirli gaz kullandıklarına bütün dünya şahit olmuştur.

II. Dünya Savaşı sırasında Almanlar SİNİR GAZLARI'nı bulmuştur. Fakat savaşta kullanmamışlardır. Kimyasal savaş maddelerinin geliştirilmesinin günümüzde de devam ettiği tahmin edilmektedir.

Kimyasal Savaşın Önemi     (Başa Dön)

Gelecek savaşlarda konvansiyonel silahların yanında özel silahlar da kullanılacak olursa nükleer ve termonükleer silahlardan önce kimyasal silahların kullanılacağı tahmin edilmektedir. Çünkü kimyasal silahların yapımının kolay ve ucuz olması, tesirlerinin çok çeşitli bulunması, tesis ve malzemeyi tahrip etmemeleri, çok daha geniş sahaları etki altına alabilmeleri en önemli özellikleridir.

Bu özelliklerinden dolayıdır ki kimyasal silahlar, yasaklanmasına rağmen kullanılmaya devam edilmektedir. Vietnam Savaşı, İran - Irak savaşları en bariz örneklerdir.

Kimyasal savaş maddeleri ucuza imal edilmesine rağmen, kimyasal savaş maddelerine karşı savunma tedbirleri çok pahalıdır.

Kimyasal Savaş Maddelerinin Tanımı     (Başa Dön)

KİMYASAL SAVAŞ MADDELERİ; kimyasal özelliği sayesinde öldürücü, yaralayıcı ve tahriş edici etkiler gösteren, sis ve yangın meydana getiren; insan hayvan, bitki ve metallere etkili olan katı, sıvı, gaz ve aerosol halindeki maddelere denir.

Kimyasal Savaş Maddelerinin Genel Ayrımı     (Başa Dön)

  1. FİZİKSEL DURUMLARINA GÖRE

    1. Katı,
    2. Sıvı,
    3. Gaz,
    4. Aerosol'dur.

  2. FİZYOLOJİK ÖZELLİKLERİNE GÖRE

    1. Kargaşalığı Bastırma Gazları

      1. Gözyaşı getiren gazlar,
      2. Kusturucu Gazlar,

    2. Zehirleyici Kimyasal Maddeler

      1. Boğucu gazlar,
      2. Kan zehirleyici gazlar
      3. Sinir gazları,
      4. Yakıcı gazlar,
      5. Uyuşturucu gazlar,

    3. Arazide Kalma Özelliklerine Göre

      1. Uçucu gazlar,
      2. Kalıcı gazlar.

    4. Kullanışlarına Göre

      1. Zehirli kimyasal maddeler (Zayiat veren gazlar)
      2. Uyuşturucu maddeler (saf dışı edici gazlar)
      3. Kargaşalığı bastıran gazlar,
      4. Eğitim maddeleri
      5. Gizleyici ve işaret sisleri,
      6. Yangın maddeleri,
      7. Antiplant Maddeler (bitkilere etkili)
      8. Antimateryal Maddeler (tesis ve malzemeye etkili)

Kimyasal Savaş Maddelerinin Etkileri     (Başa Dön)

  1. Solunum Sistemine Etkileri : Solunum sistemi ile alınan doz, maddenin havadaki miktarına ve yoğunluğuna ve kişinin bu maddeye maruz kaldığı sürenin uzunluğuna bağlıdır.

  2. Cilt Üzerine Etkileri : Sıvı kimyasal maddeler, cilt tarafından emilmek suretiyle etkilerini yaparlar.

  3. Kimyasal Savaş Maddelerinin Birikmesinden Meydana Gelen Etkiler : Bazı kimyasal savaş maddeleri, vücutta birikmek suretiyle etki meydana getirirler Normal olarak zararsız, düşük bir doza maruz kişi neticede zararlı şekilde etkilenir.

  4. Kişisel Harekete Göre Etkileri : Hareket eden kişinin nefes alma oranı daha fazla olacağından gaza daha çok maruz kalacaktır.

  5. Kirletme Etkileri : Bazı kimyasal savaş maddeleri personel, teçhizat ve araziyi kirletebilirler. Doğrudan doğruya veya kirletme sonucu meydana gelen gazlar cilt ile temas ettiğinde veya cilt tarafından emildiğinde zayiatlara yol açabilirler. Sinir Gazları, yakıcı gazlar gibi.

  6. Kalıcı Etkileri : Bazı kimyasal savaş maddeleri kalıcıdır. Kimyasal maddelerin kalıcılığı fiziksel özelliklerine, hava şartlarına, kimyasal maddenin atılma usullerine ve kimyasal maddenin üzerinde toplandığı arazinin, malzemenin ve teçhizatın tipine ve durumuna bağlıdır.

  7. Kimyasal Ortam Etkileri : Bütün kimyasal maddeler atıldıkları bölgeden etkilenirler. Bu etkilenme hava ve arazi şartlarına göre değişir. Güneşli, güneşsiz, yağmurlu, karlı hava ile dağlık, ovalık bölgelere göre de etkiler değişir.

  8. Gaz Keşif ve Ölçme Araçları : Bilinen düşman kimyasal maddelerinin varlıkları bu araçlarla keşfedilebilir. Kimyasal madde keşif ve ölçme araçları muharebe safhasındaki gazları tanımada kullanılır. Bazı kimyasal gazlar son derece öldürücü olduğundan ve birkaç nefes alışla zayiata sebep olunacağından koklama duyusu bir keşif vasıtası olarak kullanılamaz.

Askeri Kimyasal Savaş Maddeleri ve Özellikleri     (Başa Dön)

Cilde temas ettiği, personel tarafından solunduğu, veya sindirim yoluyla alındığı zaman öldürücü ve zarar verici etkiler meydana getirirler. Bunlara aynı zamanda zehirli gazlar da denir.

Herhangi bir zehirli maddenin askeri yönden savaş gazı olabilmesi için bazı özelliklere sahip olması gerekir. Bunlar aşağıda belirtilmiştir :

  1. Zehirleme gücü yüksek olmalıdır,
  2. Renksiz, kokusuz, havadan ağır olmalıdır.
  3. Yapısı kolaylıkla bozulmamalıdır.
  4. Maskeler tarafından kolaylıkla tutulmamalıdır.
  5. Havaya, suya ve kimyasal maddelere karşı dayanıklı olmalıdır.
  6. Tesir tarzı, korunma tedbirleri ve tedavi yöntemleri bilinmemelidir.
  7. Üretimi kolay ve ucuz olmalıdır.
  8. Gerekli önlemler aldıktan sonra kullanılabilmeli ve taşınabilmelidir.

Kimyasal Savaş Maddelerinin Bulunması ve Tanınması     (Başa Dön)

Düşman tarafından atılacak savaş gazlarına karşı gerekli korunma önlemleri alınabilmesi için, savaş gazlarının bulunması ve tanınması çok önemlidir. Bu bakımdan savaş gazlarının tanınması için tatbik edilen metotları "sübjektif" ve "objektif" olarak iki başlık altında toplamamız mümkündür.

  1. Sübjektif (Öznel) Metotlar

    Sübjektif metotlar beş duyu organından yararlanılarak yapılır. Bunlar koku, görme, işitme, tatma ve vücutta yaptıkları ilk tesirleri bulma ve tanıma gibi kısımlara ayrılır.

    Koklama Ve Tanımada Kaideler :

    1. Kokla (Burunla nefes alarak kokla, kan ve sinir gazları ihtiva eden gazları asla koklama)
    2. Sadece bir kez kokla
    3. Kokladıktan sonra düşün (kokuları hatırlamak için)
    4. Kokladıktan sonra burnundan bir kaç defa nefes ver
    5. Koklama esnasında sigara içme
    6. Her koku hissine bir isim ver

    Görerek Bulma ve Tanıma :

    Zehirli kimyasal maddelerin etrafta bulaşıklarının görülmesi, düşman uçaklarının havadan bir şeyler serpmesinin tespit edilmesi görerek bulmadır.

    İşitme ile Bulma ve Tanıma :

    Mermi patlama seslerinden kimyasal mühimmatı fark etmek mümkün olur. Örnek; Kimyasal maddelerle dolu topçu mermileri gerek havada ilerlerken gerekse patladığı zaman tahrip tanelerine nazaran daha az ses çıkarırlar.

    Tatma ile Bulma Tanıma :

    Sigara, su ve içeceklerde alışılmayan tatların hissedilmesi bu maddelerin gazlanmış olduğu hakkında fikir verebilir.

    Vücutta Yaptıkları İlk Tesirleri ile Bulma ve Tanıma :

    Zehirli kimyasal savaş maddeleri vücutta fizyolojik etkiler yaparlar, Örnek; gözlerde yanma, gözyaşı akması, kusma, göz bebeklerinin küçülmesi, görüşün karartılı ve bulanık olması, göğüste tazyik ve sıkışma sebepsiz olarak burun ve ağızdan akıntı gelmesi durumu görüldüğünde kimyasal savaş maddelerinin kullanılmış olduğu akla gelmelidir.

  2. Objektif (Nesnel) Metotlar ile Bulma ve Tanıma

    Bu metotlarda elde mevcut bazı dedektör vasıtaları ve malzemesinden faydalanılır. Objektif metotlarda kullanılan dedektör vasıtaları ve malzemeleri şunlardır :

    1. Dedektör Kağıdı : Yakıcı gazların sıvı şekilleriyle, sinir gazlarının sıvı şekillerini tanımaya yarar.

    2. Dedektör Kalemi : Sadece yakıcı kimyasal savaş maddelerinin tanınmasında kullanılır.

    3. Dedektör Kitleri : Zehirli kimyasal savaş gazlarının gaz veya buhar şekillerini tanımaya, tanınması yapılamayan gazlardan numune almaya yarayan müşterek bir vasıtadır.

    4. Erken İkaz ve Alarm Cihazları : Sinir gazlarının buharlarını uzak mesafelerden bulma ve tanımada kullanılan, ses ve ışıkla ikaz eden otomatik cihazlardır.

    Kimyasal Savaş Maddelerini Atma ve Yayma Vasıtaları     (Başa Dön)

    1. Hayvanlarla,
    2. Top ve Obüslerle,
    3. Güdümlü füzelerle,
    4. Serbest Roketlerle,
    5. Uçaklarla,
    6. Çeşitli Bombalarla,
    7. Kara Mayınlarıyla

    Kimyasal Savaş Maddelerini Yayma Metotları     (Başa Dön)

    1. İnfilaklı tip mühimmat,
    2. Püskürtme cihazları,
    3. Termik tip mühimmat,
    4. Saçıcı cihazlar,

    Kimyasal Savaş Maddelerinin İmha Şekilleri     (Başa Dön)

    1. Denize akıtmak,
    2. Yakmak,
    3. Tahrip kalıpları ile infilak ettirmek,
    4. Tahliye,
    5. Kimyasal maddeler ile tesirsiz hale getirmek,
    6. Açık havada bırakmak,
    7. Gömmektir.

    Kimyasal Savaşa Karşı Savunma     (Başa Dön)

    Kimyasal saldırılara karşı etkili bir savunma yapabilmek, önleyici ve koruyucu tedbirleri bilmekle olacaktır. O halde kimyasal savaştan, bilgisiz ve hazırlıksız olanlar en çok zarar görecek olanlardır. Bu yönden asker sivil herkesin kimyasal savaş hakkında bilgi sahibi olmaları, korunma çarelerini bilmeleri gereklidir. Bu bakımdan bilinçlenme ve eğilime barış zamanından başlanması zarureti vardır.

    KİMYASAL SAVAŞA KARŞI SİVİL SAVUNMA ÖNLEMLERİ

    1. Saldırıdan Önce :

      1. Sivil savunma personeline, mükelleflerine ve sivil halka kimyasal savaş hakkında bilgi verilmelidir.
      2. Kimyasal savaş maddelerine karşı korunma sağlayan malzemeleri (maske, koruyucu elbise vs.) barıştan itibaren yeterli düzeyde stoklamak ve bu malzemelerin kullanılmasını öğretmek,
      3. Kimyasal savaş maddelerinin tesirini ortadan kaldırabilecek tıbbi maddelerin stoklanması (atropin, amilnitrat, merhem v.s) ve bunların kullanılmasının öğretilmesi,
      4. Toplu korunma sağlayan sığınakların yapılması ve arazide toplu korunmayı sağlayacak gaz çadırlarının stok edilmesi,
      5. Kendi kendine yardım ve ilkyardım esaslarının öğretilmesi,
      6. Yurt düzeyinde erken ikaz sisteminin kurulması, alarm verme usullerinin öğretilmesi,
      7. Kimyasal savaş maddelerinin tanınmasına yarayan dedektör kitlerinin stoklanması ve kullanacak personele öğretilmesi,
      8. Kimyasal maddelerin temizlenmesinde kullanılan temizleme maddelerinin stoklanması ve bunların kullanılmasının öğretilmesi,
      9. Eğitim planlaması yapılması ve gerçekleşmesi,
      10. İkmal - donatım planları yapılması ve plan hedeflerinin gerçekleştirilmesi

    2. Saldırı Sırasında :

      Gaz saldırılarının belirtileri görüldüğünde;

      1. Ferdi Korunma :

        1. Maske tak, emir almadan çıkarma,
        2. Gaz varsa sığınağa gir,
        3. Sis ve duman içine girme,
        4. Üzerine gaz bulaşmış ise temizle,
        5. Elbise fazla kirlenmişse çıkar at,
        6. Ellerine koruyucu merhem sür,
        7. Göğüs sıkışır, gözler bulanır ve göz bebekleri küçülür, baş dönerse "Atropin" iğnesi yapılır,
        8. Solunum sıkışması, nefes zorluğu, baş ağrısı ve titreme halinde "Amilnitrit" ampulünü kır, 3 - 4 dakika arayla 2 şer adet maskeye sokarak azami 8 adet kullan.
        9. Gaz göze kaçmışsa gözü yıkayıp (bol) merhemi sür.

      2. Toplu Korunma :

        Toplu korunma, süzgeçli havalandırma sistemi olan sığınaklarda veya gaz çadırlarında mümkün olmaktadır.

    3. Saldırıdan Sonra :

      Sivil Savunma Teşkilatınca Saldırıdan Sonra Alınacak Önlemler :

      1. Gazdan etkilenenlere ilkyardım yapılmalı, tedavi için en yakın sağlık kuruluşuna sevk edilmelidir.
      2. Başlangıç yangınlarına derhal müdahale edilmelidir,
      3. Üzüntü ve paniğe engel olunmalıdır,
      4. Gazla kirlenmiş yerler tespit edilmeli ve kontrol altına alınmalıdır.
      5. Saldırı sonunda evsiz barksız kalan insanların yerleşme ve gıda meselelerini halletmek için acil yardım planları yapılmalıdır.
      6. Yiyecek ve içecekler kontrol edilmelidir.
      7. Kimyasal bir saldırının hemen arkasından, tarımsal faaliyetlerin bir süre durdurulması gereklidir. Çiftlik hayvanları kapalı ağıllarda tutulmalı ve otlaklar kapatılmalıdır. Sütü ve sütlü maddeleri kontrol etmek gerekir.
      8. Her türlü avlanma durdurulmalıdır.
      9. Kimyasal maddelerle kirlenmiş bölge, bina ve malzemelerin temizliği yapılmalıdır.
      10. Mümkün olduğu taktirde temizlenmenin sonuna kadar yollar kapatılmalı ve trafik kesilmelidir.

    KİMYASAL SAVAŞ MADDELERİNDEN KİŞİSEL TEMİZLENME

    Kişisel kimyasal temizlenme, kişinin elde mevcut malzemeleri kullanarak kendisi ve teçhizatı üzerinde yaptığı temizlemedir. Temizleme işlemi yapılırken koruyucu elbise giyilir ve teçhizat takılır.

    Temizleme Maddeleri ve Temizleme Usulleri

    1. DS2 : DS2 11/3 litrelik kutularda veya 19 litre C5 galonluk fıçılarda kullanıma hazır eriyik şeklindedir DS2 11/2 litrelik temizleme cihazı veya süpürge ile kolayca kullanılabilir. Kirli yüzey üzerine bir kat DS2 uygulanmalı ve 30 dakika sonra su ile yıkanmalıdır. Bu eriyik -9 C ile -51 C arasındaki ısılarda etkilidir.

      DS2, bilinen bütün kimyasal savaş maddelerini ve pek çok biyolojik maddeyi tesirsiz hale getirir. Uygulandıktan sonra 30 dakika içinde C gazlarını Vx gazlarını ve yakıcı gazları etkisiz hale getirir.

      DS2 personel temizliği için kullanılmaz, yanmaya sebep olacağından STB ile karıştırılmamalıdır. Buharların solunulmasından veya eriyiğin cilt veya gözlere temasından kaçınılır. DS2 kullanılırken koruyucu maske takılır.

    2. STB Temizleme Malzemesi (Kireç Kaymağı) : STB kireç kaymağı tozu, sıvı olarak kullanılmak için suyla, kuru karışım yapmak için kum veya toprakla karıştırılarak kullanılır. Sıvı halde iken fırça veya sünger, kuru karışımda ise kürekle kimyasal savaş maddeleri ile kirletilen yüzeylere uygulanır.

      STB saf olarak kullanılabilirse de genel olarak kuru karışım veya ıslak karışım halinde kullanılır. Madeni kısımlar paslandığından bu yüzeyler üzerinde 24 saatten fazla bırakılmazlar.

      STB, kimyasal reaksiyonla sıvı kimyasal savaş maddelerini tesirsiz hale getirir. Sıvı yakıcı gazlarla sulandırılmış kireç kaymağının doğrudan doğruya teması çok kuvvetli bir reaksiyona sebep olur. Tutuşma ile buhar meydana getirir. Islak karışım biyolojik maddelere karşı etkilidir.

      Personel temizliği için kullanılınca yangına sebep olabileceğinden DS2 ile karıştırılmaz. STB kullanılırken koruyucu maske ve eldiven takılır.

    3. Yıkama Sodası (Sodyum Karbonat) : l kg. yıkama sodası 10 litre (21\2 galon) su ile karıştırılarak eriyik yapılır. Sonra bu eriyik, kirletilmiş yüzeylere uygulanır.

      Bu eriyik birçok kimyasal savaş maddelerini tesirsiz hale getirir. Özellikle C gazlarına karşı etkilidir. Yakıcı ve ayaklanmayı bastırma gazlarına karşı yıkama maddesi olarak kullanılır.

      Personel temizliği için kullanılmazlar.

    4. Kastik Soda : l/2 kg. lık kastik soda 10 litre su ile karıştırılır. Sonra kirletilmiş yüzeylere uygulanır. Bu eriyik, kimyasal ve biyolojik savaş maddelerine etkilidir. Yoğunlaştırılmış eriyikler uygulandığı zaman temizleme daha hızlı olur. Personel temizliği için kullanılmaz. Gerek katı gerekse sıvı halde cilt, gözler ve elbise için tehlikedir. Kastik soda, madeni yüzeyleri, özellikle alüminyum ve çelik aksamı bozar ve paslandırır. Kastik soda kullanıldığında koruyucu maske takılmalıdır.

    5. Yakıt ve Eritkenler : Yakıt, yüzeylere uygulanır ve yakılır. Eritkenler ( mazot karusen veya karbontetraklorid) kiri yaymaya dikkat ederek bez parçaları ile uygulanır. Yanan yakıt kimyasal maddeleri yok eder. Eriyik buharı uzun süre solunulmamalıdır. Tehlike meydana getiren tehlikeli buhar yoğunlukları yanma sırasında meydana gelebilir.

    6. Su ve Buhar : Su ve buhar yüksek basınç altında uygulanır. Sıcak suyun etkisi sabun ve diğer deterjanlar kullanılarak arttırılır. Kimyasal ve radyolojik savaş maddeleri ihtiva eden kir yağları giderir. Sıcak sabunlu su C gazlarını yok eder. Diğer kimyasal ve radyoaktif maddeleri temizler. Su ve su haline geçmekte olan buhar bir çukura akıtılır. Yer işaretlenir. Suyun bir akarsuya akıtılması durumunda akarsu civarındakiler uyarılır.

    7. Dank : Toz halinde dank eritici karıştırılır. Elde edilen eriyik küçük temizleme cihazlarıyla veya bez üstüpleriyle kirletilmiş yüzeylere sürülür. Birkaç saat bırakıldıktan sonra DANK eriyiği sürülen yüzeyler temizlenir. Dank yakıcı gazları tesirsiz hale getirir. Biyolojik savaş maddelerine karşı oldukça tesirlidir. Sinir gazlarına tesir etmez. Madenleri paslandırır. Dank eriğinin hazırlanmasında eritici olarak kullanılan 4 klorlu asetilen, gerek buhar gerekse sıvı halinde zehirli olduğundan dikkatli bulunmak gerekir. Bu eriyik açık havada yapılmalıdır.

    8. Sabunlu Su : Elbise ve teçhizatın kimyasal kirlenmesini çıkarmak için sabunlu su sıcak olarak diğer temizleme maddeleri ile birlikte veya yalnız olarak kullanılır.

    9. Havalandırma : Kimyasal maddeler ile kirletilen teçhizatın yeterli zaman mevcut olduğu takdirde güneş ve yağmura maruz kalması teçhizatı temizleyebilir.

    KİŞİSEL TEMİZLEME

    Kimyasal bir taarruza maruz kalan bir kişi, ciddi yaralanmalardan hatta ölümden kaçınmak için mümkün olan süratle vücudun açıktaki kısımlarını temizler. Eğer temizleme çabuk ve tam olarak yapılmamış ise ilkyardım tedbirleri lüzumludur. Vücudun temizlenmesi için uygun malzeme su, sabun veya M - 258 kiti koruyucu merhemidir.

    Kimyasal maddeler gözlerden daha çok emilirler. Zayiattan kaçınmak için gözlerin, yüzün ve maskenin temizlenmesi lüzumludur. Temizlenmeye göz, yüz ve maskenin içerisinde bütün kimyasal maddelerin temizliğinden emin oluncaya kadar devam edilir.

    Ciltten kimyasal maddelerin temizlenmesinde sürat lüzumludur. Eğer kimyasal madde cildin içine girerse temizleme veya tesirsiz hale getirme imkansız olabilir.

    KİŞİSEL TEÇHİZATIN KİMYASAL TEMİZLENMESİ

    1. Koruyucu Maske : Kauçuk maskenin dışı, sıvı kimyasal gazları emeceğinden koruyucu maske kirlendikten sonra hemen temizlenir. Maskenin dış kısımları temiz bir bezle temizlendikten sonra su ile yıkanır. Maskenin iç kısmı temiz bir bezle temizlenir.

      Koruyucu maske temizlenirken filtre ve maske süzgeçlerine su geçirilmemesine dikkat edilir. Maskeyi temizlemekte DS2 veya diğer eriyikler kullanılır.

    2. Elbise :

      1. Kimyasal gaz buharlarına maruz kalmış olan elbise, güneş ışığında 4 ile 8 saat veya bütün bir gece havalandırılmak suretiyle temizlenir. Sıvı kirlenmelerde M - 258 Kiti 3 mm çapından daha küçük kimyasal gaz lekeleriyle kirlenen elbiseyi temizlemekte kullanılır.

      2. Kimyasal gaz buharlarına maruz kalan kimyasal koruyucu elbise temizlemeyi gerektirmez. Çapı 1.3 cm. den daha büyük lekelerle kirlenen koruyucu dış elbiseler ve çapı 3 mm den daha büyük olan lekelerle kirlenen emprenye elbiseler tehlikelidirler. Bu durumda elbise çıkarılır ve derhal değiştirilir.

    3. Botlar : Deri botlar kirlenmeden sonra mümkün olur olmaz sabunlu su, su veya kireç kaymağı ile temizlenir. Temizlendikten sonra yakıcı gazların botlardan geçişini geciktiren koruyucu yağ (dubbing) kullanılır.

    4. Madeni Teçhizat : Çelik başlık ve tahkim edevatı gibi kişisel madeni teçhizat kirlendikten sonra mümkün olur olmaz DS2 eriyiği, sabunlu su, benzin kerosen kullanılarak ısıtılarak temizlenir. Havalandırma da etkili temizleme vasıtasıdır. Sefertası, çatal, bıçak, matara, tabak vb. gibi kişisel eşyalar kullanılmadan önce bol sabunlu su ile yıkanır. Temiz suda çalkalanarak ve kurulanarak temizlenir. Mümkün olduğunda yemek teçhizatı sıcak sabunlu suda kaynatılır. Yıkanır, su ile durulandıktan sonra kurutulur.

    5. Silahlar : Kirlenen kişisel silahlar ve cephane, temiz bir bezle silinerek temizlenir. Temizlendikten sonra silahlar sökülür, yıkanır, çalkalanır, kurutulur ve paslanmayı önlemek için yağlanır.

    6. Palaska ve Kütükler : Kimyasal maddelerle hafifçe kirlenen örme palaska ve kütükler, elbiseler gibi, deri botlar gibi temizlenir. Çapı 3 mm. den büyük sıvı şeklinde kirlenen örme palaska ve kütüklerin temizlenmesinin gecikmesi durumunda hemen değiştirilmesi gereklidir.

    ARAÇ GEREÇLERİN KİMYASAL TEMİZLENMESİ

    1. Araçlar : Kimyasal dedektör kağıdı ile yapılan kontrolde az kirlendiği anlaşılan araçlar havalandırma suretiyle temizlenir. Eğer kirlenme fazla ise DS2, Dank, sabunlu su, eriyikler ve kireç kaymağı ile temizlenir.

    2. Araç Şoförü : Aracın kirlendiğini fark eden şoför ve araçta bulunan personel maskelerini takarlar ve bu durum kirlenen saha dışında temizlemeye imkan verinceye kadar görevlerine devam ederler.

    3. Silahlar : Silahlar gerek görüldüğü takdirde namlu temizleme eriyiği veya sabunlu suyla temizlenir. Cephane ise DS2 veya DANK maddesi mevcut olmadığı takdirde soğuk sabunlu su ile yıkanarak durulandıktan sonra kurutulur. IPERRIT cinsinden yakıcı gazlarla kirlenmiş cephanelerin temizlenmesinde kireç kaymağı kullanılmamalıdır.

    TEMİZLEME MADDELERİNİN BİRLEŞİMLERİ

    1. DS2 : Çözelti % 70 Dietilentriamin, % 28 Metil Süllüloz, % 2 Sodyum Hidroksitten oluşur.
    2. STB : % 30 Hipoklorit içeren beyaz renkli kireç kaymağı olup suyla karıştırılarak kullanılabilir.
    3. Kostik : 5 litre çamaşır suyu 12 galon suya katılarak elde edilir.
    4. Sodyum Hipoklorit : Çamaşır suyunun kimyasal adıdır.
    5. Sodyum Karbonat : 5 litre sodaya 12 galon sıcak su konarak elde edilir.
    6. Her Nevi Deterjan : Suya çabuk karışabilen sıvı detarjanların tümü kullanılabilir.

    Kimyasal Savaşla İlgili Bazı Tanımlamalar     (Başa Dön)

    Aerosol : Bir gaz ortamında asılı, küçük parçalardan oluşan sıvı veya katı bir maddedir.

    Atropin : Atropa Belladonna'dan elde edilen bir Alkaloid'dir. Sinir sistemindeki belirtileri gidermeye yarar.

    Konsantrasyon (Yoğunluk) : Bir hacim birimi, havada bulunan savaş gazı ve gizleyici sis miktarıdır. Metre küpte miligram olarak ifade edilir. ( C....mgm küp )

    Taciz Edici Konsantrasyon : Bir savaş gazının koruyucu maske takılmasını gerektiren konsantrasyonuna o gazın "taciz edici konsantrasyonu" denir.

    Doz : Vücut tarafından alınan veya emilen madde miktarı olup, kimyasal doz miligram olarak ölçülür.

    Dozaj : Bir canlının maruz kaldığı savaş gazı konsantrasyonu ile o gaza maruz kalan sürenin çarpımına denir. Dozaj CXT ile gösterilir. ( C ) m2/m 3 olarak gazın konsantrasyonunu, ( t ) ise dakika olarak zamanını gösterir.

    Kirletme : Zehirli bir kimyasal maddenin insan, eşya veya sahaya uygulanmasına denir.

    Kirlenme (Kontaminasyon) : Bir kimyasal savaş maddesinin personel, giyecek, teçhizat, silah, mühimmat, araç, malzeme, eşya, bina ve sahalar üzerine tehlikeli miktarda bulaşması olayıdır.

    Temizleme (Dekontaminasyon) : Eşya ve sahanın üzerindeki ve kimyasal madde kirlenmelerini kimyasal tahrip ile fiziksel yolla kaldırma, örtmek ve diğer yöntemlerle, korunmamış personeli emniyete almaktır.

    Temizleme Maddesi : Bir kimyasal maddenin kimyasal kirliliğinin fiziksel yollarla kaldırılması, izole edilmesi veya kısaca zararsız hale gelmesini sağlayan maddeye denir.

    Kimyasal Silah Sistemi : Kimyasal maddeler, mühimmat, püskürtücü aletler ve taşıyıcı araçlar arasındaki bütünleyici ilişki ile kimyasal faaliyetlerin idaresinde uyum sağlamaktır.

    Kimyasal Madde Simgesi : Herhangi bir kimyasal maddeyi tanıtmak için kullanılan isim koduna denir.

(Başa Dön)   Ana Sayfa